Τα ντέρμπι με τον Μισητό είναι αυτά που περιμένεις κάθε σεζόν. Ορισμένα από αυτά δε, καθορίζουν το ποιος θα πάρει το πρωτάθλημα. Το ήξερες, όμως, ότι μπορούν να σε σκοτώσουν;

Θα θυμάσαι για πάντα τον πατέρα σου στο ντέρμπι Παναθηναϊκός-Ολυμπιακός του 1985 να χοροπηδάει πάνω στον καναπέ και να ωρύεται στην τηλεόραση βρίζοντας θεούς, δαίμονες, διαιτητή, επόπτες. Συνέχιζε με πολιτικούς, την τύχη του και όλους όσοι τον είχαν βλάψει από το 1970 και μετά. Σε δεύτερο χρόνο η μαμά σου τον σταύρωνε ευλαβικά γιατί φοβόταν μην της μείνει. Το πρόσωπό του είχε χρώμα, που ένας διακοσμητής εσωτερικών χώρων θα όριζε ως μελιτζανί. Μισή ήπειρο μακριά, οι Βραζιλιάνοι σπορτσκάστερ πανηγυρίζουν στον αέρα με παρατεταμένα γκοοοοοοοοολ, τα οποία περισσότερο μοιάζουν με ψαλμωδίες παρά με ζητωκραυγές.

Aυτό είναι το ποδόσφαιρο: έχει την ικανότητα να μεταμορφώνει τον πιο πράο, καλόβολο άνθρωπο σε ένα παλλόμενο πλάσμα που ουρλιάζει ακατάπαυστα γνωρίζοντας βαθιά μέσα του ότι οι φωνές του δεν θα έχουν κανένα αποτέλεσμα στη ροή του αγώνα. Θυμάμαι το 2003 σ ένα άλλο ντέρμπι έναν ειρηνιστή φίλο μου που αν τον ρωτούσες την άποψή του για τη θανατική ποινή, θα σου έλεγε ότι είναι ντροπή για τον πολιτισμό. Μετά από μια αμφιλεγόμενη φάση κατέληξε να ουρλιάζει στην τηλεόραση: «Επιτέλους, να εκτελέσουν ένα διαιτητή για να παραδειγματιστούν οι υπόλοιποι».

Γι' αυτό βλέπεις μπάλα, για την ικανότητα που έχει να σε ξεσηκώνει και να σε κάνει να ξεπερνάς τον εαυτό σου. Είτε φωνάζεις για μιάμιση ώρα στο γήπεδο είτε τραγουδάς στους δρόμους για δύο βδομάδες ή σχολιάζεις την κάθε ντρίπλα, πάσα και σουτ πιστεύοντας ότι εσύ θα το έκανες καλύτερα. Πάντα υπάρχει και η άλλη όψη.

Στις 17 Ιανουαρίου του 2009 έγινε ο αγώνας πρωταθλήματος του Ηρακλή με την ΑΕΚ στο Καυταντζόγλειο. Ο Σωτήρης Σεραφείμ, παλαίμαχος τερματοφύλακας και οπαδός του Ηρακλή, παρακολουθούσε τον αγώνα. Ηταν ένας αρκετά επεισοδιακός αγώνας, ο οποίος τελικά έληξε υπέρ της ΑΕΚ. Το αποτέλεσμα του αγώνα δεν είναι και τόσο σημαντικό, ειδικά ένα χρόνο μετά, που ο κάθε οπαδός έχει τον φετινό κατάλογο με νίκες, ήττες, αδικίες της διαιτησίας, ξεπουλημένα οφσάιντ και πάει λέγοντας. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι, κατά τη διάρκεια του αγώνα, ο 57χρονος Σεραφείμ σωριάστηκε στο έδαφος. Λίγη ώρα αργότερα ανακοινώθηκε ο θάνατός του.

Πόσο επικίνδυνο είναι να παρακολουθείς ποδόσφαιρο;

Αγώνες για γερή καρδιά
Αντίθετα απ' ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι, οι θάνατοι οπαδών σε γήπεδα ποδοσφαίρου, κυρίως, δεν είναι ούτε τόσο σπάνιοι ούτε περιορίζονται σε μαχαιρώματα μεταξύ φιλάθλων. Πολύ πιο συχνοί κι επικίνδυνοι είναι οι θάνατοι από καρδιακή προσβολή. «Κατά τη διάρκεια παρακολούθησης ανταγωνιστικών σπορ, ο οργανισμός εκκρίνει αρκετές ουσίες, όπως οι κατεχολαμίνες, που επηρεάζοντας το κεντρικό νευρικό σύστημα προκαλούν έντονη ταχυκαρδία. Αυτό μπορεί να αποβεί μοιραίο για ένα άτομο που πιθανόν πάσχει από στεφανιαία νόσο ή να εμφανίζει κι άλλους παράγοντες κινδύνου (κάπνισμα, παχυσαρκία, σάκχαρο)» σου λέει ο Αναστάσιος Σπανός, ειδικός καρδιολόγος και διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Στη Νορβηγία και την Ιταλία, κάθε γήπεδο ποδοσφαίρου είναι εξοπλισμένο με απινιδωτές, ακριβώς για να αποφευχθούν τέτοια γεγονότα. Η Ελλάδα θεωρείται μαζί με τη Σερβία και τη Σουηδία οι χώρες που είναι πιο πιθανόν να πεθάνει ένας φίλαθλος από καρδιακή προσβολή. Φαντάζεσαι έναν καρδιοπαθή Χόκαν Σάντμπεργκ να τρώει τα νύχια του σε ματς Γκέτεμποργκ-Ρόζεμποργκ; Ισχύει όμως. Εδώ και καιρό έχει ξεκινήσει η έρευνα στον τομέα της θνησιμότητας ποδοσφαιρόφιλων. Στο Μουντιάλ του 2006, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μονάχου βρήκαν ότι οι καρδιακές ανακοπές και οι ταχυκαρδίες αυξήθηκαν κατά 300% στο Μόναχο σε σχέση με άλλες περιοχές της Γερμανίας. Οι ερευνητές βρήκαν επίσης ότι όσο πιο σημαντικό είναι το παιχνίδι τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος.

Το ντέρμπι Ολυμπιακού-Παναθηναϊκού, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυξάνει τον κίνδυνο για την υγεία σου, ενώ ένα μουντιάλ γίνεται παγίδα θανάτου.

Holter από θέση στόπερ
Φτάνουμε λοιπόν στο ντέρμπι της 21ης Μαρτίου ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και τον Ολυμπιακό. Το στόρι, λίγο πολύ, το ξέρεις. Ο Παναθηναϊκός μπροστά με σοβαρές πιθανότητες να πάρει το πρωτάθλημα. Ο Ολυμπιακός αρκετά πίσω. Αν κέρδιζε και του πήγαιναν καλά οι υπόλοιποι αγώνες, είχε κάποιες πιθανότητες να το πάρει, αλλά αυτό το σχέδιο βασιζόταν στο πώς θα πήγαινε κι ο Παναθηναϊκός στα δικά του παιχνίδια. Φαινομενικά αυτό το παιχνίδι δεν είχε μεγάλο ενδιαφέρον. Αν όμως πάρεις την ψυχολογία του φιλάθλου υπ όψιν σου βλέπεις ότι τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Οι Παναθηναϊκοί ήθελαν το παιχνίδι για να κλειδώσουν το πρωτάθλημα και να κάνουν το πάρτι τους. Οι Ολυμπιακοί δεν ήθελαν τόσο να νικήσουν για αγωνιστικούς λόγους, αλλά για να χαλάσουν τη φιέστα των πράσινων. Οπως και να 'χει, ποτέ δεν θέλεις να χάνεις από αυτόν που έχεις μάθει να μισείς, όποια κι αν είναι η βαθμολογική κατάσταση. Δεν κρίναμε την αγνότητα των κινήτρων. Αποφασίστηκε να μιλήσουμε μόνο για θέματα καρδιάς.

Το αρχικό σχέδιο ήταν να καλωδιώσουμε δύο οπαδούς, έναν από κάθε ομάδα, και να τους πάμε στο γήπεδο, έτσι ώστε να μετρήσουμε την καρδιακή τους δραστηριότητα σε πραγματικές συνθήκες. Δεν βρέθηκε, όμως, ένας Ολυμπιακός, ο οποίος θα δεχόταν να μπει στην έδρα του Παναθηναϊκού σε εκείνο το παιχνίδι, ακόμα και καμουφλαρισμένος.

Το σχέδιο διαμορφώθηκε ως εξής: θα βάζαμε δύο φίλους, απολύτως υγιείς, τον Θανάση και τον Δημήτρη, Ολυμπιακός και Παναθηναϊκός αντίστοιχα, να παρακολουθήσουν τον αγώνα φορώντας Holter ρυθμού. Το Holter είναι ένα φορητό μηχάνημα, που μετράει τη δραστηριότητα της καρδιάς. Στην ουσία βγάζει ένα 24ωρο ηλεκτροκαρδιογράφημα. Φαντάσου ένα χοντρό ντίσκμαν των αρχών του 1990 και λίγο πιο άσχημο. Αφότου τους γινόταν η εφαρμογή, ο Θανάσης και ο Δημήτρης θα έβλεπαν τον αγώνα μαζί και θα αποφάσιζαν τι θα έτρωγαν και θα έπιναν χωρίς περιορισμούς.

Μετά το τέλος του αγώνα, ο καρδιολόγος Αναστάσιος Σπανός θα ανέλυε τα αποτελέσματα και θα έβγαζε κάποια συμπεράσματα για το πόσο επικίνδυνο είναι να βλέπεις ποδόσφαιρο ακόμα και στην τηλεόραση.

Οπαδός vs πίτσα = 6-0
Μετά την αναγκαστική επίσκεψη στο γιατρό για την εφαρμογή των Holter κατευθυνθήκαμε στο χώρο που θα βλέπαμε τον αγώνα. «Μόλις καρφώσω το γκολάκι το βλέπω το μαραφέτι να φεύγει από παράθυρο» λέει ο Θανάσης. «Μάλλον δεν θα χρειαστεί, οι κουλοί σου μια βδομάδα να παίζουν, γκολ δεν βάζουν» απαντάει με χαμογελάκι ο Δημήτρης. Ενώ τα λένε μεταξύ τους σκέφτομαι την έρευνα που λέει ότι έμπαιναν σε βέβαιο κίνδυνο: επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ, ήδη από το 1998, βρήκαν ότι οι καρδιακές προσβολές αυξήθηκαν κατά 25% την ημέρα που η Αγγλία έχασε από την Αργεντινή στο Μουντιάλ. Οι ερευνητές επίσης σημείωσαν τις ανθυγιεινές συνήθειες των ποδοσφαιρόφιλων, όπως είναι η αθρόα κατανάλωση αλκοόλ και τα λιπαρά, παχυντικά φαγητά, τα οποία συμβάλλουν σε χρόνια προβλήματα υγείας, όπως ο διαβήτης και η παχυσαρκία, που κάνουν θραύση στην Ευρώπη.

Κι όλα αυτά παρά τη διαλειμματική προπόνηση που κάνουν οι φίλαθλοι μετά τον αγώνα, γύρω από το γήπεδο, ενώ προσπαθούν να ξεφύγουν ο ένας από τον άλλο.

Για τη μέτρηση διαλέξαμε ένα ουδέτερο έδαφος για να δούμε τον αγώνα, έτσι ώστε οι δύο οπαδοί να αισθάνονται όσο γίνεται πιο άνετα. Και να μην έχουν και το πλεονέκτημα της προσωπικής τους «έδρας». Αφού βολευτήκαμε, τους είπα ότι μπορούν να διαλέξουν ό,τι θέλουν για φαγητό και ποτό. Μετά από λίγες στιγμές αμηχανίας αποφάσισαν ότι, ΜΗ ή όχι, θα έπαιρναν πίτσες. «Παίζει ο Θρύλος, θα τα φάω όλα, καμία καταπίεση» λέει ο Θανάσης. Η παράδοση νίκησε. Πίτσες και μπύρες. Απλώς συμφώνησαν να μην το παρακάνουν και να φάνε το πολύ μία πίτσα ο καθένας.

Πόσο επιβάρυναν το σύστημά τους με τις διατροφικές τους επιλογές; «Αν κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης ενός δύσκολου αγώνα γίνει χρήση βαριάς τροφής, τα αποτελέσματα θα είναι περισσότερο δυσμενή, γιατί θα πρέπει να τροφοδοτηθεί και η πέψη» σου λέει ο Σπανός. Οσο για την προαιώνια συνήθεια της μπύρας, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. «Η χρήση μικρών ποσοτήτων αλκοόλ μάλλον είναι ευνοϊκή για την καρδιακή λειτουργία, λόγω της αγγειοδιαστολής που προκαλείται και κατ επέκταση μείωση των αντιστάσεων και της αρτηριακής πίεσης» συνεχίζει. Με άλλα λόγια, μπορείς να πιεις μια δυο μπύρες, αλλά από εκεί και πέρα, τα πράγματα παίρνουν την κατηφόρα. «Οι αυξημένες ποσότητες, όμως, έχουν αντίθετα αποτελέσματα και είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε οξέα καρδιαγγειακά συμβάντα».

Καρδιακό από τα αποδυτήρια
Σε γενικές γραμμές, ο Θανάσης και ο Δημήτρης είχαν διαφορετικό στυλ. Ο Θανάσης είναι οπαδός παλαιάς κοπής, με φωνές, συνθήματα και πολλαπλούς «στολισμούς» διαιτητών και παικτών. Ο Δημήτρης, από την άλλη, ήταν πιο ήρεμος σε όλη τη διάρκεια του αγώνα, αν και φαινόταν αγχωμένος. Ημουν πολύ περίεργος να δω τι θα έδειχναν τα δικά του αποτελέσματα από το καρδιογράφημα.
Ο μέσος όρος του καρδιακού ρυθμού στην περίοδο πριν από τον αγώνα ήταν και για τους δύο στους 75-85 χτύπους. Κάπως ανεβασμένος, αλλά εξηγείται από την κατάσταση άγχους που βρίσκονταν και οι δύο.

Ο αγώνας άρχισε με παλαμάκια κι από τους δύο, προτροπές και νευρικές κινήσεις (που είχαν ξεκινήσει πριν από τον αγώνα), όπως αγγίγματα του αυτιού, αναπηδήσεις ποδιών, τρίψιμο χεριών και πάει λέγοντας. «Πάμε, ρε ομάδα» ήταν ο ένας, «σκίστε τους» ήταν ο άλλος.

Λίγο μετά το ξεκίνημα, περίπου στο 12ο λεπτό, όρμησαν στις πίτσες, οι οποίες άντεξαν ακριβώς 6 λεπτά και ηττήθηκαν κατά κράτος. Αν και οι δύο ήταν καπνιστές, δεν κάπνισαν πάνω από επτά τσιγάρα, κυρίως νομίζω επειδή ήταν πολύ απορροφημένοι από τον αγώνα. Οταν κάποιος τελικά το θυμόταν, ο άλλος ακολουθούσε μετά από ένα λεπτό το πολύ. Οποτεδήποτε μία από τις ομάδες έκανε μία ευκαιρία, ο Θανάσης (ή ο Δημήτρης) σηκώνονταν απότομα και φώναζαν ΓΚΟ-! Το Λ δυστυχώς δεν το έφταναν. «Δεν υπάρχεις στο γήπεδο, παίζω εναντίον του δοκαριού» λέει ο Δημήτρης. «Θα σου φέρω το δοκάρι στο κεφάλι» απαντάει ο Θανάσης. Κατά το πρώτο ημίχρονο, ήδη ο μέσος όρος του καρδιακού ρυθμού του Δημήτρη, που υποστήριζε τον Παναθηναϊκό, είχε ανέβει στους 110 χτύπους, με μέγιστο σημείο τους 144, ενώ του Θανάση στους 88, με μέγιστο σημείο τους 129 χτύπους σε μία ευκαιρία.

«Κατά τη διάρκεια του αγώνα, ο οργανισμός τους βρισκόταν σε εγρήγορση, με αποτέλεσμα την άμεση διακύμανση της καρδιακής συχνότητας, καθώς επίσης και την εμφάνιση αρρυθμίας, αποτελούμενης απλώς από αραιές έκτακτες υπερκοιλιακές και κοιλιακές συστολές, εύρημα που είναι συμβατό με την ηλικία των εξεταζόμενων, αφού διαθέτουν γερή καρδιά και δεν κινδυνεύουν από τέτοιου είδους αρρυθμίες» σου λέει ο Σπανός.

Γκοοοολ!!
Στο δεύτερο ημίχρονο, ο Θανάσης και ο Δημήτρης φαίνονταν ακόμα πιο αγχωμένοι από το πρώτο. Ο Θανάσης ήταν όρθιος και πηγαινοερχόταν σε όλο το ημίχρονο, ειδικά μετά το γκολ στο 67ο λεπτό, ενώ ο Δημήτρης σηκωνόταν και καθόταν σε κάθε ευκαιρία οποιασδήποτε πλευράς. «Κατά τη διάρκεια των φάσεων στο κέντρο του γηπέδου δεν καταγράφηκαν ιδιαίτερες διακυμάνσεις σε αντίθεση με τις περιπτώσεις που μετά από επίθεση της μίας εκ των δύο ομάδων παρατηρείται αιφνίδια αύξηση της καρδιακής συχνότητας, κάτι που για ένα άτομο με ιστορικό καρδιοπάθειας μπορεί να αποτελέσει και την αιτία ενός οξέου καρδιακού επεισοδίου» σύμφωνα με τον Σπανό. Ειδικά τη στιγμή του γκολ, ο Θανάσης κρεμάστηκε από το παράθυρο και ούρλιαξε ΓΚΟΛ καμιά εικοσαριά φορές. Το πρόσωπό του είχε κοκκινίσει και οι φλέβες του είχαν πεταχτεί στο μέτωπό του. Οι σφυγμοί του εκτοξεύτηκαν στους 166, το υψηλότερο που έφτασαν στη μιάμιση ώρα του αγώνα. 

Αυτή είναι η στιγμή που περιμένεις σε όλο τον αγώνα και όταν μιλάμε για ντέρμπι, είναι η στιγμή που περιμένεις όλη τη χρονιά. Σηκώνεσαι πάνω και ουρλιάζεις. Χοροπηδάς. Ο κολλητός σου τρέχει γύρω γύρω μες στο σαλόνι. Ο κυρ-Αποστόλης από δίπλα βγάζει το δίκαννο και ρίχνει μερικές βολές στον αέρα, για το καλό. Ο καθένας το αντιμετωπίζει διαφορετικά. Το σώμα, όμως, το αντιμετωπίζει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Ορίστε τι συμβαίνει μες στο σώμα σου αμέσως μετά το γκολ: σου κόβεται η αναπνοή από τους πανηγυρισμούς και οι απαιτήσεις για οξυγόνο αυξάνονται. Ο εγκέφαλός σου δίνει σήμα στα εργοστάσια τεστοστερόνης ανάμεσα στα πόδια σου να αυξήσει την παραγωγή. Στη συνέχεια εκκρίνονται ενδορφίνες, οι ορμόνες της χαράς. Η καρδιά σου εκτινάσσει τους σφυγμούς της, όπως έκανε η καρδιά του Θανάση πιο πάνω. Οι κόρες των ματιών σου διαστέλλονται. Τέλος, ο οργανισμός σου προσπαθεί να επανέλθει στα κανονικά του επίπεδα εκκρίνοντας κορτιζόλη. Το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι μερικά επιτόπια άλματα, για να επαναφέρεις την κυκλοφορία σου σε κανονικά επίπεδα. Πράγμα που μάλλον ήδη κάνεις.

Περιέργως, ο Δημήτρης έφτασε το μέγιστο, 149 σφυγμούς πιο μετά, στο δοκάρι του Μήτρογλου, που απειλήθηκε το 0-2. Ο μέσος όρος των σφυγμών του στο δεύτερο ημίχρονο ήταν 122 σφυγμοί, πολύ πιο πάνω από το όριο της ηρεμίας.

Οταν ο αγώνας τελείωσε και οι δύο συμμετέχοντες έβγαλαν τα Ηolter τους, ρώτησα πώς αισθάνονταν στη διάρκεια του αγώνα. «Αγχος» μου απάντησαν και οι δύο. Δεν μου φαίνεται παράξενο. Η συμπεριφορά τους έμοιαζε με αυτήν ανθρώπων που περιμένουν το αποτέλεσμα μίας εξαιρετικά δύσκολης και πειραματικής εγχείρησης, η οποία γίνεται από τυφλούς φοιτητές της ιατρικής σε κάποιον κοντινό συγγενή τους. Και οι δύο, από ένα σημείο και μετά (πριν από το γκολ του Ολυμπιακού) ήταν όρθιοι, βημάτιζαν πάνω κάτω, χτυπούσαν παλαμάκια ή φώναζαν στην οθόνη. «Αυτές οι συμπεριφορές είναι μια προσπάθεια εκτόνωσης της ενέργειας, που έχει προκαλέσει η έκλυση αδρεναλίνης από τα επινεφρίδια» σου λέει ο ενδοκρινολόγος Λεωνίδας Ντούντας.

Ο οργανισμός λοιπόν καταπονείται. Πόσο κινδυνεύεις πραγματικά από αυτό; «Η διακύμανση του καρδιακού σφυγμού εξαρτάται από τη δραστηριότητα του ατόμου, από τη σωματική καταπόνηση ή και από την ψυχική καταπόνηση. Σ' αυτές τις περιπτώσεις, η απότομη διακύμανση του σφυγμού μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακά επεισόδια. Οσο πιο γυμνασμένο είναι ένα άτομο τόσο πιο ανθεκτικό είναι σε αυτές τις διακυμάνσεις και φυσικά κινδυνεύει λιγότερο» λέει ο Ντούντας. Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι δεν είναι μόνο οι υπέργηροι που πάνε στα γήπεδα. Ενας νέος με πρόβλημα που δεν έχει ανιχνεύσει, όπως είναι π.χ. η λανθάνουσα στεφανιαία νόσος, μπορεί να επιβαρύνει το σύστημά του και να εμφανίσει έτσι κάποιο επεισόδιο, είτε στον αγώνα είτε αργότερα. Και η επιβάρυνση δεν συμβαίνει μόνο στο κυκλοφορικό σύστημα, σύμφωνα με τον Ντούντα: «Εκλύεται αδρεναλίνη, κυτοκίνες, επιβαρύνεται ο μεταβολισμός της γλυκόζης και παράγονται διάφορα μόρια που προάγουν φλεγμονές. Επίσης, επιβαρύνεται το κεντρικό νευρικό σύστημα».

Κυνηγός της έκπληξης
Νέα σουηδική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό European Heart Journal βρήκε ότι συνέβησαν 77 καρδιακές προσβολές την ποδοσφαιρική περίοδο 2005-2006 ή μία ανά 589.000 θεατές. Μπορεί να σου φαίνεται μικρό, αλλά σκέψου και πόσες συμβαίνουν αργότερα ή σε ανθρώπους που βλέπουν το ματς από το σπίτι ή που επιβαρύνουν το σύστημά τους για μελλοντική χρήση. Επίσης, φαίνεται πως «το επίπεδο καρδιολογικής υποστήριξης στα γήπεδα της Ευρώπης δεν ήταν γνωστό και ποτέ πριν δεν είχε ερευνηθεί συγκεκριμένα» σου λέει ο Matthias Borjesson, επικεφαλής ερευνητής. Σημειώνει επίσης ότι η ύπαρξη απινιδωτή σε ορισμένα από τα γήπεδα δεν έχει κανένα νόημα αν όλο το προσωπικό δεν είναι εκπαιδευμένο στη χρήση του.

Κάτι τέτοιο δεν είναι και τόσο συχνό. Και σε ένα περιβάλλον όπου η καρδιά σου κακοποιείται επί δύο ώρες, είναι και επικίνδυνο. Μπορεί, αν είσαι νέος, να μην απειλείσαι άμεσα, αλλά σίγουρα επιβαρύνεις την καρδιά σου και το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Γιατί, όμως, οι φίλαθλοι υποβάλλουν τον εαυτό τους σε αυτή την κακοποίηση; Το μόνο σίγουρο είναι πως δεν αποζητούν τη νίκη. Αν θέλουν να δουν την ομάδα τους να νικάει, τότε τα ματς του Παναθηναϊκού με τον Πανθρακικό θα γίνονταν με το Ολυμπιακό Στάδιο γεμάτο. Αυτό που αποζητά και ο πιο ήρεμος οπαδός είναι η αβεβαιότητα του αποτελέσματος, ο κίνδυνος της ήττας και, αν γίνεται την τελευταία στιγμή, η έκπληξη της απροσδόκητης νίκης. Γι' αυτό και, σύμφωνα με βρετανικές έρευνες, τα περισσότερα καρδιακά επεισόδια γίνονται στη διάρκεια των πέναλτι. Κανείς δεν ευχαριστιέται μία σίγουρη νίκη. Αυτό που θέλει είναι η έκπληξη της νίκης. Να νιώσει την καρδιά του να χτυπά.