Ο άντρας είναι κατεξοχήν DIY ον. Λατρεύει να επισκευάζει τα υδραυλικά και ηλεκτρολογικά (ακόμα κι αν τα κάνει χειρότερα), τρελαίνεται να διαβάζει manual και να συναρμολογεί βιβλιοθήκες, κολλάει με το μοντελισμό. Το ίδιο θα έκανε και με τις DIY θεραπείες, αν ήξερε τον τρόπο. Το όφελος; Ο οργανισμός σου ισχυροποιείται και γίνεται πιο ανθεκτικός όταν ξεπερνά τις ασθένειες χωρίς φαρμακευτική αγωγή. 

«Κάθε φορά που λαμβάνεις ένα φάρμακο, συνταγογραφημένο ή μη, παίρνεις σοβαρό ρίσκο» λέει η Sandra Kweder, αναπληρωτής διευθυντής στο Κέντρο Εκτίμησης Νέων Φαρμάκων στον ΕΟΦ των ΗΠΑ. «Οσο πιο συχνά παίρνεις φάρμακα τόσο μεγαλώνει το ρίσκο» προσθέτει η ίδια. Δεν είναι οι παρενέργειες που πρέπει μόνο να φοβάσαι. Πολλά φάρμακα είναι ακριβά χωρίς να φέρνουν αποτέλεσμα. 

Φυσικά υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που η φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση της ασθένειας. Σαν γενική φιλοσοφία, όμως, «το να παίρνεις κάτι μπορεί να μην είναι πάντα τόσο αποτελεσματικό όσο το να κάνεις κάτι» αναφέρει ο John Abramson, λέκτορας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ στο Τμήμα της Δημόσιας Υγείας και συγγραφέας του Overdosed America. Είναι καλύτερα να αλλάξεις τον τρόπο που ζεις. Προσπάθησε να γίνεις πιο υγιής, χωρίς να κουκουλώνεις απλώς τα συμπτώματα παίρνοντας φάρμακα. Γι’ αυτό μιλήσαμε με ειδικούς και βρήκαμε τρόπους για να ξεπεράσεις 8 συνηθισμένες παθήσεις, χωρίς να πάρεις ούτε χάπι.             

Βήχας 

Αντί για Σιρόπι Βήχα, Φάε Μέλι 

Σκέψου πόση ώρα χρειάζεται το μέλι για να πέσει από τον πάτο του πλαστικού μπουκαλιού πάνω στη φρυγανιά σου. Μέσα σ’ αυτό το χρόνο προλαβαίνεις να τσεκάρεις τo e-mail σου, τα μηνύματα στο facebook και να ρίξεις μια ματιά στο άνοιγμα του χρηματιστηρίου. Βέβαια, αυτή η παχύρρευστη κολλώδης υφή κάνει το μέλι τον τέλειο αντικαταστάτη για το σιρόπι του βήχα. Και τα δύο κάνουν βασικά το ίδιο πράγμα: μαλακώνουν το λαιμό ανακουφίζοντάς τον από τον ερεθισμό. Στην πραγματικότητα, μία πρόσφατη μελέτη στο Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine βρήκε ότι μία κουταλιά μέλι ήταν πιο αποτελεσματική από τη δεξτρομεθορφάνη (DM), ενεργό συστατικό που βρίσκεται στο Robitussin DM και σε άλλα κατασταλτικά βήχα, στην παύση του βήχα στα παιδιά. «Το μέλι πρέπει να είναι εξίσου αποτελεσματικό και στους ενηλίκους» αναφέρει ο συγγραφέας της μελέτης Ian Paul, λέκτορας στον τομέα της Παιδιατρικής και των Επιστημών Δημόσιας Υγείας στο Πανεπιστήμιο του Penn State. Και το καλύτερο απ’ όλα: δεν θα έχεις ζαλάδες, σημαντική παρενέργεια των φαρμάκων με δεξτρομεθορφάνη. 

Λύση εκτός Φαρμακείου: Δοκίμασε το σταρένιο μέλι, μία πιο σκούρα ποικιλία που περιέχει περισσότερα αντιοξειδωτικά από τις ανοιχτόχρωμες ποικιλίες. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα αντιοξειδωτικά προλαμβάνουν τις καρδιακές παθήσεις και τον καρκίνο. Πάρε δύο κουταλιές του γλυκού όταν θες να σταματήσεις το βήχα -για παράδειγμα, πριν ξαπλώσεις ή πριν από ένα meeting- αλλά μην προσπαθήσεις να κόψεις το βήχα εντελώς. Το πρωινό έντονο βήξιμο μπορεί να βοηθήσει τους πνεύμονές σου να χαλαρώσουν και να αποβάλουν τη βλέννα ευκολότερα.

Οσφυαλγίες 

Αντί για ΜΣΑΦ (Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη) ή Ακεταμινοφαίνη 

Πάρε τη Στάση του Πολεμιστή 

Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που κάνεις όταν η πλάτη σου αρχίζει να πονάει; Τεντώνεσαι και στρίβεις τον κορμό σου σε μία ενστικτώδη προσπάθεια να λύσεις τους κόμπους που αισθάνεσαι. Το σώμα σου στηρίζεται σε κάτι: σε μελέτη στο Annals of Internal Medicine, μία θεραπευτική τεχνική γιόγκας, γνωστή ως vini γιόγκα, περιόρισε τον χρόνιο πόνο στην πλάτη των ανθρώπων, σε σημείο ώστε να μειώσουν ή ακόμα και να κόψουν εντελώς τα φάρμακα για τον πόνο. Ετσι προστάτευσαν τους οργανισμούς τους από μελλοντική φθορά στο συκώτι και το γαστρεντερικό σύστημα, κάτι το οποίο μπορεί να προκληθεί από τη μακροχρόνια χρήση ΜΣΑΦ (όπως η ιβουπροφαίνη και η ασπιρίνη) ή ακεταμινοφαίνη. Βέβαια, ο χρόνιος πόνος μπορεί να διαρκέσει τρεις μήνες ή και περισσότερο μετά από ένα οξύ επεισόδιο, γεγονός που πιθανώς οδηγεί τους ασθενείς να παίρνουν αυτά τα φάρμακα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα απ’ αυτό που αναφέρουν οι οδηγίες.

Λύση εκτός Φαρμακείου: Τα άτομα που συμμετείχαν στη μελέτη περνούσαν 75 λεπτά την εβδομάδα κάνοντας στάσεις γιόγκας, όπως κόμπρα, γέφυρα, ρόδα, ανάπαυση της πεταλούδας, θέση του κολυμβητή και στάση του πολεμιστή. «Μ’ αυτές τις ασκήσεις όχι μόνο θα αυξήσεις τη δύναμη και την ευλυγισία σου, αλλά επίσης μπορεί να καταλάβεις ποια κίνηση που κάνεις είναι αυτή που σου προκαλεί πόνο» λέει η συγγραφέας της μελέτης Karen Sherman, ανώτερο στέλεχος της ερευνητικής ομάδας του Group Health Research Institute στο Seattle. 

Συχνοί Πονοκέφαλοι 

Αντί για Παυσίπονα Περισσότερος Υπνος και Λιγότερα Χάπια 

Ποιος θα σκεφτόταν ότι, παίρνοντας φάρμακο για να σταματήσεις τον πόνο, ουσιαστικά θα τον συντηρούσες; Αυτό μπορεί να συμβεί με ορισμένα παυσίπονα. «Μάλιστα οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν συχνούς πονοκεφάλους μπορεί να κάνουν κατάχρηση φαρμάκων, καθώς παίρνουν παυσίπονα για περισσότερες από 15 μέρες το μήνα» λέει ο Peter Goadsby, διευθυντής του Κέντρου Πονοκεφάλων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας. Οι γιατροί δεν μπορούν να κατανοήσουν απόλυτα το λόγο, αλλά το φαινόμενο της υπερβολικής χρήσης φαρμάκων εμφανίζεται πιο συχνά όταν οι άνθρωποι λαμβάνουν σύνθετα αναλγητικά. Αυτά είναι φάρμακα με πολλαπλά ενεργά συστατικά, όπως το Excedrin (περιέχει ασπιρίνη, ακεταμινοφαίνη και καφεΐνη) ή το Tylenol με κωδεΐνη.

Λύση εκτός φαρμακείου: «Απόφυγε τα σύνθετα φάρμακα και περιόρισε όσο μπορείς τη λήψη παυσίπονων» κρίνει ο Goadsby. Προσπάθησε να μην ξεπερνάς τα δύο παυσίπονα την εβδομάδα. Επειτα, συγκεντρώσου στον ύπνο και χρησιμοποίησέ τον ως μέσο για να αντιμετωπίσεις τους πονοκεφάλους. «Τα τμήματα του μυαλού που συμβάλλουν στον κρανιακό πόνο εμπλέκονται και στον ύπνο» προσθέτει ο ίδιος. Αποκτώντας ένα αυστηρό -δηλαδή να κοιμάσαι συγκεκριμένες ώρες- πρόγραμμα ύπνου, θα έχεις τη δυνατότητα να καταπραΰνεις αυτές τις εστίες αναταραχών.

Ηπια Κατάθλιψη 

Αντί για Αντικαταθλιπτικά, βάλε ξανά το μυαλό σου να δουλέψει 

Για να ξεπεράσεις την κατάθλιψη, ξεκίνα καταπολεμώντας τις αρνητικές σκέψεις. Αυτό είναι το σκεπτικό πίσω από μία ατομική θεραπεία, που είναι γνωστή ως Θεραπεία Βασισμένη στη Γνώση και τη Συναίσθηση (MBCT). Μ’ αυτήν την τεχνική μπορείς να επικεντρωθείς στον έλεγχο των αντιδράσεών σου απέναντι σε ορισμένες σκέψεις και συναισθήματα - μαθαίνεις να τα βλέπεις αντικειμενικά χωρίς να τα αφήνεις να σε επηρεάσουν. Σε πρόσφατες μελέτες, η MBCT αποδείχθηκε εξίσου δραστική με τα αντικαταθλιπτικά στην παρεμπόδιση υποτροπών και πιο αποτελεσματική στη βελτίωση της ποιότητας ζωής. «Οταν οι άνθρωποι σταματούν να παίρνουν αντικαταθλιπτικά -κι αυτό συμβαίνει συχνά λόγω παρενεργειών- είναι πιο ευάλωτοι στην υποτροπή» αναφέρει ο Willem Kuyken, καθηγητής στο Κέντρο Διαταραχών Ψυχικών Καταστάσεων στο Πανεπιστήμιο του Exeter. Η MBCT δίνει στους ανθρώπους ικανότητες, που τους βοηθούν να διατηρηθούν σε καλή κατάσταση. 

Λύση εκτός Φαρμακείου: Μία τεχνική της MBCT είναι η «ανάπαυλα τριών λεπτών», που έχει σχεδιαστεί για να κλείνει τον ασκό των αρνητικών σκέψεων που υπάρχει στο μυαλό σου. Ξεκινάς εστιάζοντας στο πώς αισθάνεται το σώμα σου, τι σκέφτεσαι αλλά και τι νιώθεις τη συγκεκριμένη στιγμή. Επειτα, δώσε προσοχή στην αναπνοή σου, για να επικεντρωθείς ακόμα περισσότερο στο παρόν. Τέλος, αναπτύσσεις τη συναίσθηση ξανά στο υπόλοιπο σώμα, κάνοντας παράλληλα εισπνοές κι εκπνοές. Αν αυτή η τεχνική λειτουργεί πάνω σου, ζήτα από το γιατρό σου να σου συστήσει έναν ψυχαναλυτή, εκπαιδευμένο στη MBCT.

Αϋπνία 

Αντί για Υπνωτικά, Κάνε Μερικά Ξενύχτια 

Στριφογύριζεις συχνά στο κρεβάτι χωρίς να κλείνεις μάτι; Παράτα τα. Αραξε στο σαλόνι και ψάξε για ένα καλό talk show ή για μία ταινία πορνό γεμάτη δράση. «Μειώνοντας τις ώρες που κοιμάσαι, ξενυχτώντας, αισθάνεσαι μεγαλύτερη κούραση κι έχεις ανάγκη για ύπνο. Ετσι μένεις μακριά από τα υπνωτικά» λέει ο Lee Ritterband, λέκτορας του Τμήματος Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνιας. Αυτό είναι καλό, επειδή φάρμακα όπως το Ambien δεν αποτελούν μόνιμη λύση. «Τα υπνωτικά συνήθως χάνουν την αποτελεσματικότητά τους με το πέρασμα του χρόνου, επειδή ο οργανισμός σου μπορεί να τα συνηθίσει» κρίνει ο W. Christopher Winter, ιατρικός διευθυντής του Κέντρου Υπνου Martha Jefferson στο Charlottesville της Βιρτζίνιας. 

Λύση εκτός Φαρμακείου: «Aν συνήθως πέφτεις για ύπνο στις 10.00 το βράδυ αλλά δεν κοιμάσαι πριν από τη 1.00, τότε ξάπλωσε κατευθείαν εκείνη την ώρα. Ομως φρόντισε να ξυπνήσεις την ώρα που θα σηκωνόσουν κανονικά» προτείνει ο Ritterband. «Μ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργείς τεχνητό έλλειμμα ύπνου» προσθέτει ο ίδιος. Ετσι θα κοιμάσαι ευκολότερα τις επόμενες νύχτες. Μετά από λίγες εβδομάδες ξεκίνα να αυξάνεις το χρόνο που κοιμάσαι κατά 20 λεπτά, για να διαπιστώσεις αν μπορείς να διατηρήσεις τα οφέλη.

Δυσκοιλιότητα 

Αντί για Καθαρκτικά, Ρίξε το στο νερό 

Το παχύ έντερο κινείται συνεχώς. Συσπάται και τεντώνεται για να εξασφαλίσει την καλή λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος. Αλλά το παχύ έντερο μπορεί να κόψει ή να απορροφήσει πολλά υγρά (για πολλούς λόγους, όπως ανεπάρκεια φυτικών ινών, αδράνεια, αφυδάτωση ή λήψη ορισμένων φαρμάκων) προκαλώντας  αφυδάτωση του εντέρου σε συνδυασμό με την παραμονή αποβλήτων. Αυτό είναι δυσκοιλιότητα. Μάλιστα, πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι το 40% των Ελλήνων παίρνει φάρμακα κατά της δυσκοιλιότητας. Οι συχνοί χρήστες συνήθως χρειάζεται να αυξήσουν σταδιακά τη δοσολογία, επειδή το έντερό τους είναι εξαρτημένο από το φάρμακο. Πολλά καθαρκτικά προκαλούν μικρούς σπασμούς στο έντερο για να προωθήσουν την κένωση. 

Λύση εκτός Φαρμακείου: Ξεπέρνα τη βλαβερή συνήθεια των καθαρκτικών πίνοντας δύο ποτήρια νερό πριν από το πρωινό. Τα υγρά ρευστοποιούν το παχύ έντερο και διογκώνουν τα κόπρανα κάνοντάς τα μαλακότερα, γεγονός που καθιστά ευκολότερη την αποβολή τους. Μάλιστα, καλό είναι να φας για πρωινό μία μπανάνα ή ένα μήλο. «Το φούσκωμα που δημιουργείται από τις φυτικές ίνες που περιέχουν τα φρούτα ερεθίζει το έντερο να κινηθεί ρυθμικά, προκαλώντας έτσι έντονη γαστρεντερική δραστηριότητα» λέει ο Abramson. Τότε γιατί να χρησιμοποιείς κάτι που προκαλεί ερεθισμούς στο έντερο -πολλά καθαρκτικά το κάνουν- όταν μπορείς να τους αποφύγεις τρώγοντας φρούτα; 

Ασθμα και Αλλεργίες 

Αντί για Καθημερινή Φαρμακευτική Αγωγή, Εγκατάστησε Φίλτρο Αέρα  

Αντί να προσπαθείς να αλλάξεις τον τρόπο που ο οργανισμός σου αντιδρά στους ερεθισμούς -έτσι δουλεύουν τα περισσότερα φάρμακα για την αλλεργία και το άσθμα- προσπάθησε να τους κυνηγήσεις. «Τα φίλτρα αέρα για ολόκληρο το σπίτι, ακόμα και οι φορητές μονάδες καθαρισμού αέρα, μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τα ερεθίσματα που προκαλούν άσθμα, σφίξιμο στο στήθος και βήχα» αναφέρει ο Ted Myatt, ανώτερος επιστήμονας στην ομάδα συμβούλων του Environmental Health and Engineering. Η μελέτη του το 2008 στο Environmental Health βρήκε ότι τα φίλτρα αέρα υψηλής απόδοσης σε αγωγό μείωσαν τις αλλεργίες που προκαλούνταν από γάτες έως και 55% κι αυτές που προέρχονταν από σπόρια μυκητών μέχρι και 75%. Ο γιατρός μπορεί να σου πει αν το φιλτράρισμα αέρα στο σπίτι μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή (συνταγογραφόμενη ή μη). 

Λύση εκτός Φαρμακείου: Ενα σύστημα με φίλτρα καθαρισμού αέρα για ολόκληρο το σπίτι είναι ακριβό, μπορεί να φτάσει τα 2.000-3.000 ευρώ για να εγκατασταθεί στους αγωγούς που ήδη υπάρχουν. Ακόμα, μπορείς να τοποθετήσεις ένα φορητό φίλτρο HEPA (High Efficiency Particulate Air - Φίλτρο σωματιδίων υψηλής απόδοσης) στην κρεβατοκάμαρά σου, δωμάτιο στο οποίο περνάς τις περισσότερες ώρες όταν είσαι σπίτι. Η μελέτη του Myatt βρήκε ότι μία φορητή μονάδα απολύμανσης αέρα αρκεί για να καθαρίσει εντελώς τον αέρα ενός δωματίου. Η τιμή της βρίσκεται στα 250-400 ευρώ. 

Γρίπη 

Αντί για Αντιικά Φάρμακα, Ανέβασε την Υγρασία 

Πάρε εφόδια για τη μάχη κατά της γρίπης όχι από το φαρμακείο, αλλά από το κατάστημα με εργαλεία και σίδερα. Το όπλο σου: ένας υγραντήρας. «Ο ιπτάμενος ιός της γρίπης επιβιώνει περισσότερο στον ξηρό αέρα» αναφέρει ο Myatt. Η πιο πρόσφατη μελέτη του στο Environmental Health βρήκε ότι ένας υγραντήρας στην κρεβατοκάμαρα περιόρισε σημαντικά το χρόνο επιβίωσης των ιών της γρίπης. Αυτό το στοιχείο σε συνδυασμό με την αμφισβητούμενη αποτελεσματικότητα του γνωστού αντιβιοτικού Tamiflu -μία μελέτη του 2009 βρήκε απογοητευτικά αποτελέσματα- είναι η αιτία, ώστε αυτός ο τρόπος πρόληψης να αποκτά συνεχώς νέους υποστηρικτές. 

Λύση εκτός φαρμακείου: «Αν η γρίπη σε περιτριγυρίζει, βάλε έναν φορητό υγραντήρα στην κρεβατοκάμαρα και ρύθμισέ τον, έτσι ώστε το δωμάτιο να έχει 50% υγρασία» σε συμβουλεύει ο Myatt. Τα μοντέλα υψηλότερης ποιότητας διαθέτουν φώτα UV ή ασήμι μες στα φίλτρα τους, τα οποία καταπολεμούν τα μικρόβια. Η τιμή ενός υγραντήρα φτάνει τα 60-100 ευρώ. Τέλος, μ’ αυτόν τον τρόπο θα προστατέψεις το δέρμα σου από τις φαγούρες.     

Ζήσε καλά μες στο ψέμα 

Το placebo μπορεί να είναι αποτελεσματικό ακόμα κι αν ξέρεις ότι πρόκειται για εικονικό φάρμακο 

Αν είσαι καχύποπτος με τα φάρμακα, ζήτα από το γιατρό σου ένα εικονικό φάρμακο. Ερευνητές από το Χάρβαρντ δοκίμασαν αυτό το παλιό κόλπο σε άτομα που υπέφεραν από ερεθισμό στο έντερο δίνοντάς τους είτε χάπι ζάχαρης είτε τίποτα για τρεις εβδομάδες. Το παράξενο ήταν ότι δεν ήταν κόλπο - οι ασθενείς που έπαιρναν εικονικά φάρμακα είχαν ενημερωθεί για το τι τους έδιναν οι γιατροί. Ακόμα, παρουσίασαν βελτίωση κατά 59% στα συμπτώματά τους σε αντίθεση με την ομάδα των ασθενών που δεν ακολούθησε την εικονική αγωγή. Αυτοί παρουσίασαν βελτίωση κατά 35%. Ο συγγραφέας της μελέτης Ted Kaptchuk λέει ότι «οι άνθρωποι με παθήσεις που ανιχνεύονται από τους ίδιους, όπως χρόνιος πόνος, πονοκέφαλος, κατάθλιψη και αϋπνία, είναι πιθανότερο να αισθανθούν καλύτερα παίρνοντας ένα placebo, εξαιτίας όχι μόνο της πίστης που έχουν στη διαίσθηση των γιατρών αλλά και στην αισιοδοξία επειδή δεν μένουν παθητικοί. Ο γιατρός μπορεί να είναι πρόθυμος να ξεκινήσει δίνοντάς σου μία βιταμίνη ή κάτι ακόμα πιο απλό, όπως μία τσίχλα, για να συνοδευτεί η βελτίωση, περιορίζοντας έτσι την ανάγκη για γραπτή απόδειξη.