Φωτιά στις Μανσέτες σου! – Στρες και burnout στη δουλειά

Κατηγορία: Υγεία, Ύπνος, Στρες & Ψυχική Υγεία
Φωτιά στις Μανσέτες σου! - Στρες και burnout στη δουλειά

Εχεις στρες στη δουλειά; Την έχεις κάψει τη φλάντζα; Εξι στρατηγικές για να αποφύγεις τα εργασιακά εγκαύματα

Τα τελευταία νέα που έρχονται από τον εκκεντρικό αρχαιολόγο Ντίτριχ φον Μπόλντμαν φέρνουν στην επιφάνεια μία σημαντική ανακάλυψη: ύστερα από χρόνιες έρευνες σε κάτι παλιά κοινόβια απολιθωμένων χίπηδων στην Ανατολική Γερμανία ανακαλύφτηκε μία ταριχευμένη τρίχα που αποδεικνύει -προς μεγάλη έκπληξη όλων- ότι ο Τέλι Σαβάλας δεν γεννήθηκε φαλακρός. Τα συνταρακτικά νέα δίνουν νέα ώθηση στο αιώνιο πρόβλημα της τριχόπτωσης, που πλέον μπορεί να αντιμετωπιστεί καλύτερα. Με όλο το σεβασμό προς τις λύσεις που προσφέρουν η DHI, η Laser Clinic και οι λοιποί γαμπροί, η τεχνολογία καλπάζει, αλλά οι τρίχες συνεχίζουν να πέφτουν σαν τα φύλλα της βελανιδιάς την εποχή του φθινοπώρου.

Τα αίτιά της; Η διατροφή, η κληρονομικότητα και το στρες. Και στις τρεις περιπτώσεις την έχω πατήσει. Τα «βρώμικα» της Μαβίλης κάνουν πάρτι στο στομάχι μου, ο πατέρας μου ψάχνει τον Ευγένιο Γκέραρντ να τον ρωτήσει από πού ψωνίζει τα επιτυχημένα περουκίνια του, ενώ το άγχος βαράει κόκκινο κάθε μέρα. Σε κάθε τρίχα που πέφτει της γίνεται μία μεγαλόπρεπη ταφή, η πανελλήνια ένωση των φαλακροχαιτάδων με θεωρεί τον νέο σούπερ σταρ του χώρου, ενώ οι κολλητοί έχουν υποσχεθεί ότι θα με παρατήσουν αν μου πέσουν τα μαλλιά. Οσο για το ότι οι φαλακροί είναι γοητευτικοί, αυτά είναι τρίχες. Θα με φωνάζουν «Γιώργος ο καμπριολέ» κάποτε; Θα δείξει…

Με τρίχες όμως θα ασχολούμαστε; Εδώ υπάρχει ένα τεράστιο πρόβλημα, που τρώει τα σωθικά του σύγχρονου εργατοπατέρα: το στρες στον εργασιακό χώρο. Η σύγχρονη τεχνοκρατική, αλλά πάνω απ’ όλα ανθρώπινη, κοινωνία έχει δομήσει τις ανάγκες της, έτσι ώστε ο εργαζόμενος να περνάει σχεδόν το μισό της ημέρας του στη δουλειά. Βγάλε τις ώρες του ύπνου και είσαι ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Ο Τζίμης λέει ότι θα γίνουν αγώνες για να κατακτήσουμε ξανά το οκτάωρο, αλλά μέχρι να γίνει αυτό, καλό είναι να περνάς καλά και δημιουργικά στη δουλειά. Τι γίνεται όμως με το άγχος;

Τη δουλειά του συντάκτη την κάνω τα τελευταία τρία χρόνια. Από το χώρο της διαφήμισης έρχομαι, αλλά οι ευτυχείς συγκυρίες με έφεραν σε αυτό το χώρο. «Τι χρειάζεται η δουλειά του συντάκτη;», ρώτησε ο Φον Μπόλντμαν έναν περαστικό συνάδελφο. «Δημιουργικότητα, σωστή δομή γραψίματος και κάποια συνέπεια στους χρόνους παράδοσης του κειμένου» απάντησε αυτός ενώ η προσοχή του στράφηκε σε μία κατσαρή τρίχα μέσα στο σάντουιτς που έτρωγε. Ο πρώτος χρόνος στη δουλειά περιείχε σε μεγάλη δόση αυτά τα στοιχεία: πολλές ιδέες, απόλαυση του γραψίματος και υγιής χαβαλές στο γραφείο. Πάρε αυτήν την εικόνα, γέμισέ τη με σκατά κι έχεις τον τελευταίο μου χρόνο. Τα κείμενά μου ήταν λες και είχαν γραφτεί από παίκτη ενός reality game, που πήγε για 6 μήνες και κάθισε 6 χρόνια: άχρωμα, βαρετά και χωρίς τίποτα να πουν. Ελλειψη έμπνευσης; Τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα. Δούλευα πολλές ώρες, αλλά ελάχιστες στιγμές ήμουν εκεί, τα πάντα μου φαινόντουσαν βουνό, ήμουν μονίμως κατσουφιασμένος και είχα άγχος. Απίστευτο άγχος. Το τραγικό ήταν ότι όλη μου η ζωή είχε γίνει έτσι. Γυρνούσα σπίτι κι έβλεπα χάος παντού. Στη ρεταλιασμένη αυτήν περίοδο της ζωής μου δεν είχα ιδέα ότι υπάρχει επίσημη ψυχολογική διάγνωση γι’ αυτό που ζούσα.

Ο αγγλικός όρος είναι job burnout, που μπορεί να μεταφραστεί λαϊκά: «Εκαψα φλάντζες στη δουλειά». Ενας απλός και συνηθισμένος όρος, που οι δυσλειτουργίες που προκαλεί είναι πολύπλοκες και ολέθριες. «Το κάψιμο στη δουλειά είναι σύνδρομο που οφείλεται σε χρόνιο στρες στο εργασιακό χώρο και απαρτίζεται από τρεις εξαρτημένες διαστάσεις» εξηγεί η Christina Maslach, Ph.D., ψυχολόγος και δημιουργός της Maslach Burnout Inventory, μονάδας μέτρησης γι’ αυτές τις δυσλειτουργίες. Η πρώτη από τις διαστάσεις είναι η εξάντληση (πνευματική, φυσική και συναισθηματική). Εγώ προσθέτω και τη σεξουαλική. «Οι άνθρωποι αισθάνονται εντελώς καταβεβλημένοι» λέει η Maslach. «Υπάρχει η υπόνοια ότι δεν μπορούν να αναλάβουν το επόμενο πράγμα που τους αναθέτουν».

Το δεύτερο σύμπτωμα οδηγεί τους παθόντες σε κυνισμό και αποστασιοποίηση. Αυτό ξεκινάει όπως ένας μηχανισμός αντιγραφής: ο εργαζόμενος αρχίζει και αποστασιοποιείται από παράλογες κατά τη γνώμη του απαιτήσεις. «Τι μου ζητάτε τώρα;», «στον παλιό, ρε;». Συνεχώς πιάνω τον εαυτό μου να ξεστομίζει τέτοιου είδους ατάκες. Δεν σταματάει όμως εκεί. «Οι άνθρωποι πηγαίνουν από το κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ, στο κάνω το λιγότερο δυνατό κι αν…» προσθέτει η Maslach. «Υποφέρει όχι μόνο η ποιότητα αλλά και η ποσότητα της δουλειάς τους». Και ποιος την πληρώνει τη νύφη; Ο ευνούχος-κουμπάρος; Ο παίκτης-ναυαγός του ριάλιτι; Ο πωλητής σάντουιτς στη Γερμανία; Οχι! Οι άνθρωποι γύρω σου. Οι συνάδελφοι στη δουλειά (συγγνώμη, Βασίλη, για το τασάκι που σου εκσφενδόνισα. Κατά λάθος έγινε).

Η τρίτη και τελευταία φάση είναι απόρροια των πρώτων δύο. Η αίσθηση της αποτυχίας δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη δουλειά. «Αρχίζουν κι αισθάνονται βαθύτατα ανίκανοι» εξηγεί ο δρ Pierce Johnson Howard, που είναι διευθυντής της έρευνας του Center for Applied Cognitive Studies στη Charlotte, North Carolina και συγγραφέας του The Owner’s Manual for the Brain. «Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κοινωνική αξία σε αυτό που κάνουν». Σύμφωνα με τους αρμόδιους ερευνητές, η πάθηση αυτή, στη χειρότερη της μορφή, παύει να είναι ένα απλό ψυχολογικό σύνδρομο. «Το burnout αντιπροσωπεύει τη διάβρωση της αξιοπρέπειας, του πνεύματος και της θέλησης» αποκαλύπτει ο Michael P. Leiter, Ph.D., καθηγητής ψυχολογίας στο Acadia University στη Nova Scotia κι ένας από τους συγγραφείς του επερχόμενου Banishing Burnout. «Είναι η αποσάθρωση της ανθρώπινης ψυχής».

«Εχεις καεί;»

είναι το μεγάλο ερώτημα, που δεν απευθύνεται πλέον μόνο στους πιστούς των rave party. Κανείς δεν ξέρει ακριβώς πόσοι από μας έχουμε καεί ή πόσοι οδηγούμαστε προς αυτήν την κατεύθυνση. Πολλοί ψυχολόγοι, πάντως, υποψιάζονται ότι το πρόβλημα έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, γεγονός που οφείλεται στις ψυχρές οικονομικές δυνάμεις που λειτουργούν με βάση τη χρυσή τριάδα: παγκόσμιος ανταγωνισμός, συρρίκνωση και outsourcing. Ο κύριος Leiter είναι ξεκάθαρος: «Δουλεύουμε με σταθερά ανοδικούς ρυθμούς σε εργασιακά περιβάλλοντα, τα οποία βάζουν τις ανθρώπινες αξίες πίσω από τις οικονομικές. Αγνοείται αυτό που μας εμπνέει να δουλεύουμε καλά και σκληρά». Υπάρχει λύση, γιατρέ; Ενα μοντέλο που δημιούργησαν οι Leiter, Maslach, κι άλλοι ψυχολόγοι γύρω στα τέλη των 90s, ορίζει 6 περιοχές-κλειδιά, οι οποίες μπορούν να ανεβάσουν ή να τσακίσουν το ηθικό του εργαζομένου. Πυρκαγιά στα μπατζάκια μας, λοιπόν. Ερχεται όμως η πυροσβεστική.

Δες έξι τρόπους για να αποφύγεις το burnout στο τεύχος Ιουνίου που κυκλοφορεί.

Το άγχος μπορεί να επηρεάσει και την εικόνα μας, όπως φαίνεται και στο θέμα της τριχόπτωσης, όπου το στρες αναφέρεται ως ένας από τους παράγοντες: τριχόπτωση και στρες.

Για περισσότερες ιδέες γύρω από τη δουλειά, την αυτοπεποίθηση και τη συνεργασία, δες και αυτή τη συνέντευξη: συμβουλές για την επαγγελματική επικοινωνία.

Πώς να διαβάσεις το burnout στην πράξη

Το κείμενο περιγράφει το εργασιακό burnout μέσα από τρεις διαστάσεις: εξάντληση, κυνισμό και αποστασιοποίηση, αίσθηση αναποτελεσματικότητας. Κι όμως, δεν είναι πάντα εύκολο να το αναγνωρίσεις όσο το ζεις.

Μια χρήσιμη πρώτη παρατήρηση: δες αν η κούραση περνά μετά από ξεκούραση ή αν επιστρέφει κάθε Δευτέρα. Δες επίσης αν έχει αλλάξει ο τρόπος που μιλάς για τη δουλειά σου — πιο κυνικά, πιο απότομα, με λιγότερη διάθεση να βοηθήσεις τους συναδέλφους.

Ένα δεύτερο σημείο είναι η επέκταση στην υπόλοιπη ζωή. Όταν το άγχος της δουλειάς μπαίνει στο σπίτι, στον ύπνο και στις σχέσεις, αξίζει να το πάρεις στα σοβαρά και να μιλήσεις με κάποιον που εμπιστεύεσαι.

Το άρθρο αναφέρει ότι υπάρχει μοντέλο έξι περιοχών-κλειδιών για το εργασιακό ηθικό και παραπέμπει στο τεύχος του περιοδικού για τις στρατηγικές. Η ανάγνωση του αρχικού κειμένου βοηθά να καταλάβεις γιατί το πρόβλημα δεν λύνεται με απλή θέληση.

Σύνοψη

Το εργασιακό burnout δεν είναι απλή κούραση. Περιγράφεται ως εξάντληση, κυνισμός και αίσθηση αποτυχίας που μπορεί να περάσει και έξω από τη δουλειά. Αν αναγνωρίζεις τα σημάδια, κάνε το πρώτο βήμα: μίλα με κάποιον και ζήτα υποστήριξη από ειδικό όταν το βάρος επιμένει.

Share:

Δείτε Επίσης: