Ο γάμος του αύριο – Δέσμευση και σχέσεις με χιούμορ
Απόβαλε τη φοβία της δέσμευσης με αυτήν την εξαιρετική συνταγή για έναν ανώδυνο γάμο. Τώρα δεν μένει παρά να πείσεις και τις γυναίκες να συμφωνήσουν.
Είμαι 36 ετών, δεν έχω παντρευτεί κι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί μέχρι να αλλάξουν τα πράγματα. Δεν είναι ότι δεν έχω βρει ικανοποίηση μέσα από τη συντροφικότητα σε μακροχρόνιες σχέσεις ή ότι δεν έχω φαντασιώσεις με τον εαυτό μου να κάνει πομπώδεις προπόσεις στη χρυσή επέτειο του γάμου του. Ολα κομπλέ, απλώς ενδόμυχα πιστεύω ότι οι κατεστημένες αντιλήψεις για το γάμο έχουν υποστεί μια θλιβερή (αλλά φυσιολογική) αποσύνθεση.
Μας τα είπαν κι άλλοι
Ξέρω, ξέρω: ο δικός σου γάμος είναι διαφορετικός. Μόνο που δεν είναι. Δεν είσαι η εξαίρεση στον κανόνα. Οχι, στη χώρα μας, γάμοι όπως ο δικός σου αποτυγχάνουν σε ποσοστό 50%. Κοίτα τον τύπο που κάθεται δίπλα σου στο μετρό: σύμφωνα με τις στατιστικές, ένας από τους δυο σας είναι καταδικασμένος.
Ισως τώρα γίνεται πιο σαφής η θέση μου: βλέπω συνεχώς γύρω μου ανθρώπους να προετοιμάζονται για ελεύθερη πτώση από 20.000 πόδια αγνοώντας το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί που επιχειρούν κάτι αντίστοιχο -για καλό και για κακό- έχουν εφοδιαστεί με αλεξίπτωτο. Εγώ είμαι ο γραφικός τύπος που χοροπηδάει στον αεροδιάδρομο κρατώντας τους σηματοδότες από νέον στα χέρια και φωνάζει «μη σκεφτείς καν να μπεις σε αυτό το αεροπλάνο!».
Κράτα το σόου
Μία παράπλευρη εργασία μου έχει να κάνει με την τηλεόραση. Επινοώ προγράμματα, σχεδιάζω εκπομπές και προσπαθώ να τα πουλήσω στα κανάλια. Αν τους αρέσει η ιδέα μου, υπογράφουμε συμβόλαιο. Αν η δουλειά προχωρήσει, πληρώνομαι και το σόου βγαίνει στον αέρα. Αν όχι, η συνεργασία διαλύεται. Χωρίς πληγωμένα αισθήματα και χαμένους φίλους. Ολοι ξέρουν στο νταραβέρι μας ότι όλο αυτό είναι ένα πείραμα μικρής διάρκειας.
Αντιθέτως, αναλογιστείτε όλη τη δυστυχία που δημιουργείται από τον διαλυμένο γάμο: θλίψη, εχθρικότητα, παιδιά με ψυχικά τραύματα, χαμένα χρήματα σε δικηγόρους (συχνά και σε ιδιωτικούς ντετέκτιβ). Ωστόσο εξακολουθούμε να προσποιούμαστε ότι ο γάμος κρατάει για πάντα. Πολυτελείς δεξιώσεις σε κτήματα, προσκλήσεις τυπωμένες σε εκλεπτυσμένο χαρτί, catering με αστακούς και ψαρονέφρι, ρεπερτόριο που ανακατεύει τους Boney M, τον Μιχάλη Χατζηγιάννη, τους Doors, τα ριζίτικα και το twist. Μία προκάτ κιτσερέλα χωρίς flyer. Επειδή η παράδοση μας το επιβάλλει εξακολουθούμε να ποντάρουμε στην έκπληξη, ενώ ξέρουμε ότι το παιχνίδι είναι σικέ.
Οι ζωές των άλλων
Οι περισσότεροι φίλοι μου το έχουν κάνει το μεγάλο βήμα, οι δε γονείς μου είναι παντρεμένοι επί σαράντα συναπτά έτη, οπότε δεν είναι ότι δεν είχα την τύχη να ζήσω από κοντά «επιτυχημένους» γάμους. Αυτό που βλέπω πίσω από τη βιτρίνα είναι συνεχείς συμβιβασμοί και παραχωρήσεις, σε τέτοιο βαθμό που ξεθωριάζει πλέον το χρώμα της ιδιαιτερότητας του κάθε συντρόφου αφήνοντας πίσω μία μονότονη κηλίδα βολέματος και ρουτίνας. Από το «εσύ κι εγώ», το ζευγάρι ρίχνει ένα σάλτο και προσγειώνεται σε ένα άτσαλο «εμείς». Είναι αυτή η απώλεια του εαυτού μας μες στη σχέση, που οδηγεί είτε σε μία παθητική αποδοχή της κατάστασης είτε σε εκρήξεις και αψιμαχίες (και τελικά στο διαζύγιο).
Οταν ένα πολύ αγαπημένο συγγενικό μου πρόσωπο προσφάτως χώρισε μετά από 30 χρόνια έγγαμου βίου, χαρακτηρίστηκε επιεικώς άξεστος που είχε το θράσος να πλήξει την αρτιότητα του θολού τοπίου επιτυχημένων γάμων του συγγενικού κύκλου. Ούτε υποστήριξη ούτε θαυμασμός για έναν άνθρωπο που, παρά τη συναισθηματική πίεση και το φόβο της κοινωνικής κατακραυγής, ύψωσε το ανάστημά του και ξεκίνησε τη ζωή του από την αρχή. Αλλά αυτό ανοίγει ένα γενικότερο ζήτημα δικαιώματος επανεκκίνησης της ζωής, που δεν είναι της ώρας.
Ισως είναι μία μορφή πολιτισμικής πλύσης εγκεφάλου η επιλογή μας να υποστηρίζουμε και να συντηρούμε το θεσμό του γάμου, παρά τα συντριπτικά στοιχεία που καταδεικνύουν την αναποτελεσματικότητά του. Ή ενδεχομένως δεν είμαστε αρκετά θαρραλέοι, ώστε να υιοθετήσουμε μία διαφορετική αντίληψη. Ή ίσως ο δρόμος που καταλήγει στο γάμο έχει χαραχτεί από κοσμηματοπώλες, catering, ανθοπώλες, ταξιδιωτικούς πράκτορες, γονείς και φίλους. στημένοι όλοι μαζί, επευφημώντας, χειροκροτώντας και φωνάζοντας καταφέρνουν με εξαιρετικό τρόπο να εξαφανίζουν το πρόβλημα, να κρύβουν τον λευκό ελέφαντα στη μέση της πίστας, όπως λένε και οι -ριζοσπαστικοί σε τέτοια θέματα- Αμερικανοί.
Last man standing
Η πίεση είναι πάντως μεγαλύτερη σε άντρες όπως εγώ: «Εχει πρόβλημα με τη δέσμευση», «Είναι γκέι», «Δεν έχει ερωτευτεί ποτέ πραγματικά» κι άλλες εξαιρετικές θεωρίες, που θα έκαναν τον Λιακόπουλο να δακρύσει. Τα έχω ακούσει όλα. Οχι, δεν είμαι γκέι (αν και παραδέχομαι ότι ο Κόλιν Φάρελ είναι ωραίος άντρας). Ναι, έχω ερωτευθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να ξέρω ότι οι άτιμες οι ενδορφίνες επιφέρουν τόσο μεγάλη ευφορία, που σε κάνουν να συμφωνείς σε όλα. Δεν έχω πρόβλημα με τη δέσμευση. Μόνο που δεν πρόκειται να επενδύσω χρόνο και χρήμα σε κάτι που είναι εξαρχής καταδικασμένο.
Ως ο μόνος άγαμος στην παρέα μου νιώθω σαν τον τελευταίο παίκτη στο τραπέζι του πόκερ που ξέμεινε και παίζει πασιέντζα εκεί που κάποτε γινόταν μεγάλο παιχνίδι. Δεν μπορώ να πάω για μία μπύρα σε ένα μπαρ με ένα συνομίληκό μου χωρίς εκείνος να τηλεφωνήσει στη γυναίκα του για να ζουζουνίσει, μπας και παραταθεί λίγο η έξοδος. Πλέον κάνω συχνά παρέα με 25χρονους εργένηδες. Δεν πιάνω και πολλά από τα αστεία τους, νιώθω ότι υπάρχει γενεαλογικό χάσμα, αλλά τουλάχιστον παρακολουθώ τις νέες μουσικές και δεν κάνω βαρετές συζητήσεις για πλακάκια μπάνιου και το φαινόμενο του θερμοκηπίου.
Ποια τυχερή θα τον πάρει;
Η τρέχουσα σχέση μου είναι με μία 29χρονη κοπέλα που, ευτυχώς, δεν σκέφτεται καθόλου το γάμο – προς το παρόν. Μόλις όμως βρω το Marriage και το Παντρεύομαι κάτω από τον καναπέ έχει φύγει. Κυνικό, αλλά αναπόφευκτο – επιπλέον θα μου στοιχίσει στην αναζήτηση νέας συντρόφου, διότι τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα για έναν τύπο σαν εμένα. Οι γυναίκες προτιμούν να κάνουν σχέση με ένα χωρισμένο παρά με ένα γαμοφοβικό. Ο πρώτος μπορεί να απέτυχε μία ή και δύο φορές, αλλά τουλάχιστον δήλωσε τη θέλησή του να παντρευτεί και την υλοποίησε.
Μερικές φορές αυτό που είναι απαγορευμένο (επειδή ακριβώς είναι απαγορευμένο) μας ωθεί να το διαπράξουμε. Αν υπήρχε η δυνατότητα ανώδυνης αποχώρησης από τον έγγαμο βίο, βάζω στοίχημα ότι τα περισσότερα ζευγάρια θα επέλεγαν να παραμείνουν μαζί. Αυτή είναι η ανθρώπινη φύση. Η ελεύθερη βούληση είναι σέξι. Η αναγκαστική συμβίωση δεν είναι.
Σύμφωνο συμβίωσης (ρεμίξ)
Οχι, δεν θα μιλήσω γι’ αυτό το νομοθετικό κατασκεύασμα που εμφανίστηκε προσφάτως στη χώρα μας και προκάλεσε εγκεφαλικά στους παπάδες. Θετικό βήμα, δεν λέω, αλλά τα πράγματα μπορούν άνετα να γίνουν πιο πρακτικά. Στο «σχέδιό» μου, τα περισσότερα νέα ζευγάρια θα υπέγραφαν αρχικά ένα τριετές συμφωνητικό, που θα μπορούσε να ανανεωθεί σταδιακά για τα επόμενα 5, 7, έπειτα 10 χρόνια αν ο γάμος εξακολουθούσε να λειτουργεί ανέφελα. Σε τελευταία ανάλυση, αυτό το παράδειγμα σύναψης γάμου κρατά και τους δύο συντρόφους σε εγρήγορση. Πρέπει να εστιάζουν στη σχέση τους και να δουλεύουν σκληρά για να επιτύχουν ανανέωση του συμβολαίου, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλον με σεβασμό και να διατηρούν το ίδιο δυνατή τη «φλόγα» που υπήρχε στο πρώτο ραντεβού. Αυτό το εργαλείο-καρότο είναι αποτελεσματικό και στην εργασία: αν έχεις καλές επιδόσεις, δεν θα σε απολύσουμε. Αν σου έχουν πει ότι δεν πρόκειται να απολυθείς ποτέ, τότε μάλλον έπρεπε να διοριστείς στο Δημόσιο.
Σφραγίδα γνησιότητας
Εν τω μεταξύ, λοιπόν, αν συναντήσεις κάποιον που θεωρείς ότι θα ήταν καλύτερος σύντροφος ή απλώς έχεις μία ακατάσχετη επιθυμία για ποικιλία στη ζωή σου, συγκρατήσου μέχρι τη λήξη του συμβολαίου. Μετά μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις χωρίς να παραβείς τους όρκους σου. Αν αποφασίσεις να μην ανανεώσεις το συμβόλαιο, κανένα πρόβλημα. Ανέξοδα, άμεσα, αβάδιστα, φιλικά, αστιγμάτιστα. Ευχαριστείτε ο ένας τον άλλον για το προνόμιο που είχατε να ζήσετε κάτω από την ίδια στέγη και τα δέοντα στην οικογένεια. Κάθε άντρας και γυναίκα που τήρησε με επιτυχία το συμβόλαιό του/της λαμβάνει ένα ωραίο πιστοποιητικό, έτοιμο για κορνίζα. Με αυτόν τον τρόπο, όταν η νέα γνωριμία σας επισκεφθεί το χώρο σας, θα δει το εντυπωσιακό ιστορικό σας στον τομέα «σχέση»: «Τήρησες ένα πενταετές συμφωνητικό με την Κατερίνα; Μα αυτό είναι υπέροχο!». Αποφασίζετε και οι δύο να προβείτε σε ανανέωση; Συγχαρητήρια! Τώρα μπορείτε να κάνετε άλλο ένα γλέντι! Φίλοι και συγγενείς θα μαζευτούν και πάλι (φέρνοντας περισσότερα δώρα) για να γιορτάσετε όχι απλώς την προοπτική ενός ανθόσπαρτου βίου, αλλά έναν ήδη επιτυχημένο γάμο σε εξέλιξη. Λόγια υποστήριξης και αγάπης, ευχές που ολόψυχα θα εκφράσουν όλοι. Θέλω ο πατέρας μου συγκινημένος να σηκωθεί και να πει πόσο υπερήφανο τον κάνω. Θέλω ο καλύτερος φίλος μου να κάνει έναν απολογισμό του χρόνου που πέρασε. Θέλω προβολή slides με τα πιο γελοία κουρέματά μου με τη συνοδεία των αγαπημένων τραγουδιών μου. Αυτές οι στιγμές είναι οι αγαπημένες μου, όμως δεν θα τις ζήσω ποτέ, γιατί δεν συμβιβάζομαι με το θεσμό του γάμου στην παρούσα μορφή του.
Aν είναι εκείνη, στρώσε τραπέζι
Εχω αγαπήσει πολλές καταπληκτικές γυναίκες στη μέχρι τώρα ζωή μου: μία φοιτήτρια ιατρικής έγινε κοπέλα μου σε μία ταλαίπωρη έξοδο από το στρατό και η τρυφερή σχέση κράτησε 2 χρόνια. Μία σέξι αρχιτέκτονας, με την οποία είχα μονοετή σχέση, γεμάτη πάθος, Γκαουντί και σουρεαλιστική ένταση. Πάντα θα θυμάμαι τα 3 χρόνια που έζησα με τη θυελλώδη δημοσιογράφο που αγαπούσε με τον ίδιο ενθουσιασμό που έπινε (και τσακωνόταν).
Είχα σκεφτεί το γάμο με καθεμία από αυτές τις τρεις γυναίκες, αλλά όλες κατέληξαν συσσωρευμένες στην ίδια κατηγορία με τις λοιπές «πρώην», θέση που δεν είναι αντάξια του σημαντικού ρόλου που έπαιξαν στη ζωή μου. Υπό άλλες συνθήκες, θα είχα συνάψει συμφωνητικό και με τις τρεις και σήμερα θα επιδείκνυα περήφανα τα πιστοποιητικά επιτυχούς συμβίωσης. Η αγάπη δεν χρειάζεται χαρτούρα, anyway.
Τα στόρια άνθησαν
Ωστόσο όλοι αναρωτιούνται: «Και με τα παιδιά, τι γίνεται;». Αν λήξει το συμβόλαιο των γονιών τους, θα είναι σίγουρα καλύτερα από το να βρίσκονται στη μέση της ψυχοφθόρας παραδοσιακής διαδικασίας διαζυγίου. Καλύτερα να ήμουν το παιδί δύο πολιτισμένων ανθρώπων που δεν ανανέωσαν το συμβόλαιό τους παρά να δω τους δύο γενετικούς κώδικες που με δημιούργησαν σε εμπόλεμη κατάσταση. Στην παιδική χαρά θα προτιμούσα να ακούσω ότι «η μαμά και ο μπαμπάς δεν έκαναν ανανεώση» παρά «η μαμά και ο μπαμπάς δεν μιλάνε μεταξύ τους». Δεν νομίζω ότι είναι παράλογο. Το αντίθετο.
Αν πάλι σκέφτεσαι σοβαρά το γάμο, μπορείς να δοκιμάσεις και ένα τεστ για το αν είσαι έτοιμος να παντρευτείς.
Για μια διαφορετική ματιά στο ίδιο θέμα, διάβασε το πείραμα ενός παντρεμένου που έζησε μία εβδομάδα σαν εργένης: το πείραμα ενός παντρεμένου που έζησε σαν εργένης.
Και για τις σχέσεις με το άλλο φύλο μέσα σε μια δέσμευση, δες πώς λειτουργεί η φιλία με γυναίκα όταν έχεις σχέση.
Τι κρατάμε από την προσωπική οπτική
Το κείμενο είναι προσωπική άποψη, γραμμένη με χιούμορ και υπερβολή. Δεν δίνει οδηγίες ούτε κανόνες για όλους. Θέτει όμως ένα πραγματικό ερώτημα: τι σημαίνει δέσμευση και πώς τη ζούμε στην πράξη;
Στην πράξη, πολλά ζευγάρια δεν διαφωνούν για την αγάπη αλλά για τις προσδοκίες. Ποιος παραχωρεί τι; Πόσο χώρο έχει ο καθένας για τον εαυτό του; Εδώ υπάρχει μια παγίδα: οι προσδοκίες μένουν ανείπωτες, ώσπου να γίνουν τριβή. Η ανοιχτή συζήτηση, πριν από οποιοδήποτε σημαντικό βήμα, βοηθά περισσότερο από τις έτοιμες συνταγές.
Η ιδέα του συμφωνητικού με ανανέωση είναι σαφώς ειρωνική πρόταση του συγγραφέα. Μπορεί να διαβαστεί όμως και ως υπενθύμιση: μια σχέση θέλει φροντίδα συνεχώς, όχι μόνο την ημέρα του γάμου. Κάθε ζευγάρι βρίσκει το δικό του τρόπο.
Σύνοψη
Ο συγγραφέας αμφισβητεί τον γάμο όπως τον ξέρουμε και προτείνει, με χιούμορ, ένα συμφωνητικό με ανανέωση. Το κείμενο εκφράζει προσωπική στάση και όχι κοινή αλήθεια. Κρατήστε το ουσιαστικό ερώτημα: πώς διατηρείς τον εαυτό σου μέσα σε μια σχέση και πώς μιλάς ανοιχτά για δέσμευση με τον άνθρωπο που διαλέγεις;
