Κουίζ: Έχω μια υγιή σχέση με το φαγητό;

Ανακάλυψε αν οι συνήθειες, οι σκέψεις και τα συναισθήματά σου γύρω από το φαγητό στηρίζουν την ευεξία σου, ή αν, χωρίς να το καταλαβαίνεις, σου βάζουν εμπόδια.

Το παρακάτω κουίζ έχει στόχο να σε βοηθήσει να εξερευνήσεις με ειλικρίνεια τις συνήθειές σου. Δεν υπάρχουν «σωστές» ή «λάθος» απαντήσεις.

Το αποτέλεσμα δεν είναι διάγνωση, αλλά ένας καθρέφτης που μπορεί να σου δείξει πού βρίσκεσαι σήμερα και ποια βήματα ίσως σε βοηθήσουν να προχωρήσεις προς μια πιο υγιή σχέση με το φαγητό.

H σχέση μας το φαγητό

Η σχέση μας με το φαγητό είναι πολύ πιο περίπλοκη από αυτό που συνήθως πιστεύουμε. Δεν έχει να κάνει μόνο με θερμίδες ή διατροφικούς κανόνες.

Το φαγητό συνδέεται με:

• παιδικές μνήμες
• κοινωνικές στιγμές
• οικογενειακές συνήθειες
• πολιτισμικές επιρροές
• συναισθήματα
• προσωπικές ανασφάλειες.

Μέσα σε αυτό το πολύπλοκο πλαίσιο, είναι εύκολο, και απόλυτα ανθρώπινο, να χάσουμε το μέτρο, να οδηγηθούμε σε ενοχές ή να κυνηγάμε διατροφική «τελειότητα» που τελικά μας πιέζει.

Πολλοί από εμάς κινούμαστε σε έναν φαύλο κύκλο: προσπαθούμε να φάμε «τέλεια», επιβάλλουμε αυστηρούς κανόνες, νιώθουμε ότι αποτυγχάνουμε, μετά τρώμε ανεξέλεγκτα και τελικά κατηγορούμε τον εαυτό μας.

Αν αυτό σου ακούγεται οικείο, δεν είσαι μόνος. Το να χτίσουμε μια ισορροπημένη σχέση με το φαγητό δεν σημαίνει πειθαρχία ή έλεγχο, σημαίνει σύνδεση με το σώμα μας, με τις ανάγκες μας και με την πραγματικότητα της καθημερινότητας.

Κουίζ: Πόσο υγιής είναι η σχέση σου με το φαγητό;

1. Πόσο συχνά νιώθεις ενοχές μετά την κατανάλωση συγκεκριμένων τροφών;

• Ποτέ – Δεν νιώθω ενοχές για τις διατροφικές μου επιλογές
• Σπάνια – Μόνο περιστασιακά όταν φάω πολύ
• Μερικές φορές – Όταν καταναλώνω τρόφιμα που θεωρώ «κακά» ή «ανθυγιεινά»
• Συχνά – Νιώθω συχνά ενοχές για το τι τρώω

Οι ενοχές γύρω από το φαγητό είναι ένα από τα πρώτα σημάδια ότι η σχέση μας με τη διατροφή δεν είναι τόσο ισορροπημένη όσο νομίζουμε. Αντί να στηρίζουν υγιείς επιλογές, συχνά οδηγούν σε περισσότερο άγχος και μυστικό φαγητό.

2. Πώς ανταποκρίνεσαι στα σημάδια πείνας του σώματός σου;

• Τα ακούω πάντα και εμπιστεύομαι τα σήματα πείνας και κορεσμού
• Συνήθως τα λαμβάνω υπόψη, αλλά μερικές φορές τα αγνοώ
• Μερικές φορές τα ακούω, αλλά συχνά βασίζομαι σε εξωτερικούς κανόνες ή πρόγραμμα
• Σπάνια τα εμπιστεύομαι και στηρίζομαι σε χρονοδιαγράμματα ή διατροφικούς κανόνες

Το σώμα μας έχει έναν πολύ εξελιγμένο τρόπο να μας δείχνει τι χρειάζεται. Όμως όταν έχουμε μεγαλώσει με δίαιτες, αυστηρά προγράμματα ή αντικρουόμενες πληροφορίες, συχνά χάνουμε την ικανότητα να το ακούμε.

3. Πώς αντιλαμβάνεσαι διαφορετικούς τύπους τροφών;

• Όλες οι τροφές έχουν θέση στο διατροφικό μου μοτίβο
• Οι περισσότερες τροφές είναι αποδεκτές, με λίγους μόνο περιορισμούς
• Συχνά κατηγοριοποιώ τις τροφές σε «καλές» και «κακές», αλλά προσπαθώ να είμαι ευέλικτος
• Έχω αυστηρούς κανόνες για το ποιες τροφές επιτρέπονται ή απαγορεύονται

Η δαιμονοποίηση τροφών μπορεί να οδηγήσει σε εμμονές, στερήσεις και τελικά υπερφαγικά επεισόδια. Όταν δίνουμε αξία στην ισορροπία αντί για την τελειότητα, τα πράγματα γίνονται πολύ πιο εύκολα.

4. Πώς νιώθεις όταν τρως σε κοινωνικές περιστάσεις;

• Απόλυτα άνετα, επιλέγω ό,τι θέλω
• Σχετικά άνετα, με κάποιες μικρές ανησυχίες
• Λίγο αγχωμένος, με νοιάζει τι θα σκεφτούν οι άλλοι
• Πολύ στρεσαρισμένος, φοβάμαι την κριτική ή την «παρεκτροπή»

Το φαγητό είναι κοινωνικό. Αν όμως οι κοινωνικές στιγμές γίνονται πεδίο άγχους, αυτό επηρεάζει όχι μόνο τη διατροφή μας αλλά και την ψυχική μας υγεία.

5. Πόσο συχνά περιορίζεις την τροφή σου και μετά τρως υπερβολικά;

• Ποτέ – τρώω με σταθερό, ισορροπημένο τρόπο
• Σπάνια, ίσως σε περιόδους μεγάλης πίεσης
• Μερικές φορές, βλέπω ότι περιορίζομαι και μετά ξεφεύγω
• Συχνά, μπαίνω τακτικά στον κύκλο στέρησης και υπερφαγίας

Αυτός ο κύκλος είναι εξαιρετικά συνηθισμένος, πολύ περισσότερο από όσο πιστεύουμε. Προκύπτει από αυστηρούς κανόνες που τελικά καταρρέουν, δημιουργώντας έντονη ανάγκη για φαγητό.

6. Πόσο εξαρτάσαι από εξωτερικά εργαλεία (apps, καταμέτρηση θερμίδων, ζυγαριά) για να κατευθύνουν το φαγητό σου;

• Καθόλου – εμπιστεύομαι το σώμα μου
• Λίγο – τα χρησιμοποιώ περιστασιακά
• Μέτρια – τα συμβουλεύομαι συχνά
• Πολύ – βασίζομαι αυτά για να ξέρω πότε και τι να φάω

Παρότι τα εργαλεία μπορεί να βοηθήσουν σε κάποιους στόχους, όταν γίνονται οδηγός αντί για υποστήριξη, απομακρύνουν τη σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες του σώματος.

7. Όταν τρως χωρίς να πεινάς σωματικά (π.χ. για απόλαυση, παρηγοριά ή κοινωνικούς λόγους), πώς αντιδράς;

• Το αποδέχομαι χωρίς κρίση και προχωράω
• Το παρατηρώ και ίσως αναρωτηθώ αν «έπρεπε», αλλά χωρίς ιδιαίτερη ενοχή
• Νιώθω σύγκρουση ή ενοχή και καμιά φορά προσπαθώ να «αντισταθμίσω»
• Νιώθω έντονη ντροπή και βάζω αυστηρούς κανόνες μετά

Το συναισθηματικό φαγητό δεν είναι εχθρός. Είναι ένας τρόπος διαχείρισης δύσκολων συναισθημάτων, και με σωστή προσέγγιση, μπορεί να γίνει απλώς ένα φυσιολογικό κομμάτι της ζωής.

8. Πόσο επηρεάζουν οι διατροφικές σου επιλογές την εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου;

• Καθόλου – η αυτοεκτίμησή μου δεν εξαρτάται από το τι τρώω
• Λίγο – μερικές φορές επηρεάζομαι
• Μέτρια – η αυτοπεποίθησή μου συχνά εξαρτάται από το πόσο «σωστά» τρώω
• Πολύ – οι διατροφικές επιλογές καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την αξία που νιώθω

Όταν η αυτοεκτίμηση δένεται με το φαγητό, η καθημερινότητα γίνεται πεδίο μάχης. Η υγιής σχέση με το φαγητό βασίζεται στη φροντίδα, όχι στον έλεγχο.

Τι σημαίνει το αποτέλεσμα του κουίζ

1. Αν περισσότερες απαντήσεις σου βρίσκονται στις δύο πρώτες επιλογές, πιθανότατα έχεις μια ισορροπημένη και λειτουργική σχέση με το φαγητό.
2. Αν οι απαντήσεις σου γέρνουν προς τις πιο αυστηρές ή ενοχικές επιλογές, ίσως κάποιες σκέψεις, συνήθειες ή μοτίβα χρειάζονται προσοχή. Το σημαντικό είναι ότι η επίγνωση είναι το πρώτο βήμα για αλλαγή.

Αν νιώθεις ότι η σχέση σου με το φαγητό σου προκαλεί άγχος, ενοχές ή σε εμποδίζει να ζεις τη ζωή σου όπως θέλεις, η υποστήριξη ενός ειδικού, διατροφολόγου ή ψυχολόγου, μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά.

Θυμήσου: δεν είναι αγώνας πειθαρχίας. Είναι μια διαδικασία κατανόησης, αποδοχής και φροντίδας.