4 συζητήσεις για το χρήμα που πρέπει να κάνεις – όχι για να νιώσεις καλύτερα, αλλά για να ζήσεις πλουσιότερα.

Μπορείς να πεις πολλά πράγματα για μένα, αλλά ένα πράγμα δεν μπορεί κανείς να μου προσάψει: πως δεν είμαι large στον έρωτα. Η μετατροπή των υπερατλαντικών ταξιδιών σε διαδρομή τοπικού τρόλεϊ, εκατομμύρια (παλιές δραχμούλες, έστω) σε εταιρείες τηλεφωνίας και καρτών υπεραστικών κλήσεων, λογαριασμοί πεντάστερων ξενοδοχείων στα πιο απίθανα μέρη, έστω και για ένα βράδυ παραμονής στη μέση του πουθενά, ήταν απλώς επεισόδια ενός μυθιστορηματικού έρωτα, που το κόστος του σε χρήμα θα μπορούσε άνετα να υπολογιστεί σε ένα υπέροχο σπίτι-επένδυση για το υπόλοιπο της ζωής μου.

Επειδή, όμως, τα χρήματα είναι απλώς ένα μέσο και οι καλύτερες επενδύσεις του νέου αιώνα θεωρούνται, πλέον και από τους οικονομολόγους, οι εμπειρίες, δεν ένιωσα ποτέ, ούτε στο ελάχιστο, να μετανιώνω έστω κι ένα λεπτό από αυτά τα χρήματα. Αυτό το οποίο έμαθα, όμως, ξοδεύοντάς τα όλα τόσα γρήγορα, απλά κι εύκολα είναι πως τα λάθη και οι επενδύσεις πρέπει να γίνονται όταν είσαι μικρός.

Μου πήρε λίγο καιρό, αλλά τελικά έμαθα να εμπιστεύομαι την καλή μου με τα λεφτά. Αυτό δεν σημαίνει πως όλοι οι άντρες είναι τόσο τυχεροί με τις συντρόφους τους. Ο Burk Rosenthal, ένας επαγγελματίας οικονομικός αναλυτής από το Fort Worth του Tέξας, παραδέχεται πως έχει πάρα πολλούς πελάτες, που κρύβουν δεκάδες χιλιάδες χρεών σε κάρτες και δάνεια από τις γυναίκες τους. Ο Rosenthal το αποκαλεί οικονομική απιστία.

Οι άντρες νιώθουν άνετα να μιλούν για τις τιμές του πετρελαίου ή την πτώση στα κέρδη των ναυτικών μεταφορών, αλλά όταν η συζήτηση πηγαίνει στη δική τους οικονομική κατάσταση, κλείνονται σαν στρείδια. «Είναι σαν να παραλύουμε από την ντροπή που έρχεται με τη φτώχεια ή με τις ενοχές που έρχονται με τον πλούτο» λέει ο Spencer Sherman, οικονομικός αναλυτής στη Σεβαστούπολη της Καλιφόρνιας.

Εν τω μεταξύ, πετάμε χιλιάδες ευρώ κάθε χρόνο προσπαθώντας να εντυπωσιάσουμε φιλενάδες, γυναίκες, φίλους και συναδέλφους. «Με αυτόν τον τρόπο οι άντρες επικοινωνούν για το χρήμα» λέει ο Sherman. «Αφήνουμε το τι ξοδεύουμε να μιλάει για εμάς». Οι οικονομικοί σύμβουλοι σαν τον Sherman ξέρουν καλύτερα.

Με τους φίλους σου

«Θα αναλάβω εγώ το ξενοδοχείο. Εσύ κανόνισε να νοικιάσεις τις βάρκες» Είσαι δικηγόρος κι ο καλύτερος φίλος σου είναι υπάλληλος. «Ξέρετε και οι δύο ποιος βγάζει περισσότερα» λέει ο Sherman. «Αλλά αν δεν αναγνωρίσεις τη διαφορά, μπορεί να δημιουργηθεί ένα κενό μεταξύ σας». Ας πούμε πως σχεδιάζεις ένα Σαββατοκύριακο να φύγετε. Αν καλέσεις το φίλο σου μαζί χωρίς να σκεφτείς την ικανότητά του να το πληρώσει, ρισκάρεις να δημιουργηθεί δυσαρέσκεια. Αν προσφερθείς να πληρώσεις όλο το λογαριασμό, το πιο πιθανό είναι να αρνηθεί, γιατί δεν θα νιώθει άνετα αν του φέρεσαι σαν να χρειάζεται φιλανθρωπία. Αντί γι’ αυτό, λέει ο Sherman, διαίρεσε τα έξοδα εκ των προτέρων και προσφέρσου να πληρώσεις τα ακριβότερα κομμάτια του ταξιδιού.

Μία στρατηγική: Ρώτα το φίλο σου πόσα θα ήθελε να πληρώσει -αν αναλάμβανε όλα τα έξοδα- κι άσε τον να συνεισφέρει αυτό το ποσό. «Ο σκοπός είναι να δημιουργήσεις μια αίσθηση ισοτιμίας και συντροφικότητας» λέει ο Sherman.

Με τη γυναίκα σου

«Ορίστε το παιχνίδι σου, γλυκιά μου. Διασκέδασέ το»
Τι ποσό θεωρείται «διακριτικό» και ποιος ξοδεύει το μεγαλύτερο κομμάτι του είναι ένας από τους πλέον συχνούς λόγους για καβγά ανάμεσα στα ζευγάρια, αλλά η λύση είναι απλή: ένα περιθώριο και για τους δυο σας. «Αφήστε στην άκρη ένα ποσό κάθε μήνα για να “παίζετε”» λέει ο Jon Yankee, οικονομικός σύμβουλος από το Reston της Βιρτζίνιας. «Αν δω μία απόδειξη 300 ευρώ από το Attica, δεν θα με πειράξει κι αν χάσω 100 ευρώ στο στοίχημα, δεν θα πειράξει εκείνη». Με αυτά τα λεφτά, λέει ο Yankee, τα μικρά πάθη σας δεν θα ξετινάζουν τον οικονομικό προϋπολογισμό σας. Εχετε οικογενειακό προϋπολογισμό, έτσι δεν είναι;

Με τα παιδιά σου

«Ποιο φορτηγό πιστεύεις πως αξίζει περισσότερο, μικρέ;» Ολα τα παιδιά θέλουν πράγματα. Μην τα κάνεις να νιώθουν ενοχές γι’ αυτό. Ακόμα καλύτερα, ενθάρρυνέ τα. Σε έρευνα του 2007, ο Webley ανακάλυψε ότι οι έφηβοι που έβλεπαν τους γονείς τους να τους ελέγχουν πολύ στα οικονομικά ήταν λιγότερο ευσυνείδητοι με τα χρήματα. Αλλά οι έφηβοι που τους δόθηκε οικονομική ελευθερία ως παιδιά ήταν συνήθως πιο υπεύθυνοι οικονομικά ως ενήλικοι.

Πώς δίνεις στα παιδιά ελευθερία; Συμπερίλαβέ τα στις αγοραστικές αποφάσεις, λέει ο Michael J. Smith, ένας οικονομικός σύμβουλος στην Ατλάντα της Τζόρτζια. Ας πούμε πως θέλεις να φτιάξεις ένα ξύλινο μοντέλο ενός πλοίου κι έχεις πάρει μαζί τον τζούνιορ για να συγκρίνετε τιμές στα εργαλεία και τα υλικά. «Το παιδί θα νιώσει πως παίζει σημαντικό ρόλο στα οικονομικά της οικογένειας» λέει ο Smith. «Οταν θα είναι μεγαλύτερο, μπορείς να τον εντάξεις στις αποφάσεις για αυτοκίνητα και σπίτια».

Με τους γονείς σου

«Θα πάρω την κληρονομιά μου τώρα. Σας ευχαριστώ» Ονειρεύεσαι το δικό σου μπαρ ή ένα νέο αθλητικό portal; Αν η μαμά κι ο μπαμπάς είναι σε θέση να σε βοηθήσουν, μπορούν να σου δώσουν 150 χιλιάδες ευρώ (έκαστος) για αγορά κατοικίας χωρίς να πληρώσει κανείς ούτε ένα ευρώ φόρο. Κι αν είσαι και παντρεμένος, μπορούν να κάνουν το ίδιο και για τη σύζυγό σου. Ο.Κ., αλλά πώς θα πεις κάτι τέτοιο στους δικούς σου; Δοκίμασε το σχέδιο του Smith με τα τρία βήματα

1. Δώσε έμφαση στην επένδυση. Δεν σου δίνουν ένα δώρο. Εξήγησέ τους πως θα χρησιμοποιήσεις τα χρήματα για να πάρεις ένα master, να αγοράσεις ένα σπίτι ή να ξεκινήσεις μια επιχείρηση – πράγματα που θα σου δίνουν λεφτά πίσω για μια ζωή.

2. Βάλε την πρότασή σου σε χαρτί. Συμπεριφέρσου σαν να επρόκειτο για επαγγελματική συμφωνία. Φτιάξε μία επίσημη παρουσίαση για τους γονείς σου και βεβαιώσου πως είσαι έτοιμος για κάθε ερώτησή τους. Πρόσφερέ τους ένα πλάνο ανταπόδοσης των χρημάτων τους, ακόμη κι αν ελπίζεις πως θα σου τα κάνουν δώρο.

3. Ετοιμάσου για «όχι». Οι γονείς σου ίσως να μη νιώθουν άνετα να διαλύσουν οι ίδιοι τη φωλιά που έφτιαχναν τόσα χρόνια για σένα. Ευχαρίστησέ τους που σε άκουσαν και ξέχνα το. Ετσι κι αλλιώς, σε στηρίζουν τόσα χρόνια τώρα.